زیان بار بودن مصرف میوه بعد از غذا؛ حقیقتی علمی یا افسانه ای بدون ریشه علمی؟
به گزارش هزار جزیره، احتمالاً برای شما هم پیش آمده که بلافاصله پس از صرف یک وعده غذایی سنگین، با وسوسه خوردن یک قاچ هندوانه خنک یا یک سیب ترد روبرو شوید، اما ناگهان جمله ای در ذهنتان طنین انداز گردد: میوه بعد از غذا زیان بار است!
این باور که میوه باید لزوماً با معده خالی مصرف شود، یکی از ماندگارترین شایعات در دنیای تغذیه است که نسل به نسل منتقل شده و حالا به فضای مجازی راه یافته است. هواداران این نظریه مدعی هستند که میوه به علت هضم سریع، پشت سدِ غذای اصلی گیر افتاده و در معده تخمیر (Fermentation) می شود؛ فرآیندی که گویا منجر به فراوری گاز، نفخ و از بین رفتن مواد مغذی می شود.
اما آیا دستگاه گوارش انسان، این ماشین پیچیده و تکامل یافته، واقعاً به همین سادگی مغلوب یک تکه میوه می شود؟ در این پست، ما در پی پاسخ این پرسش هستیم که ریشه این سوءبرداشت ها کجاست و علم پزشکی نوین درباره زمان طلایی مصرف میوه چه می گوید. ما نه تنها به آنالیز ساختار آنزیم های معده می پردازیم، بلکه نقش فیبر و ویتامین ها را در تعامل با پروتئین ها و کربوهیدرات ها کالبدشکافی خواهیم کرد تا بفهمید چه زمانی خوردن میوه برای شما یک اکسیر سلامتی و چه زمانی ممکن است صرفاً یک چالش گوارشی کوچک باشد.
1- ریشه یابی شایعه تخمیر؛ وقتی معده با بشکه سرکه اشتباه گرفته می شود
بسیاری از کسانی که از مصرف میوه بعد از غذا واهمه دارند، به تئوری تخمیر استناد می نمایند. ایده اصلی این است که قند موجود در میوه در محیط گرم و مرطوب معده، وقتی با غذای دیر هضم برخورد می نماید، به الکل و گاز تبدیل می شود. اما واقعیت علمی این است که معده انسان محیطی به شدت اسیدی با pH بسیار پایین (حدود 1 تا 2) است. این غلظت بالای اسید هیدروکلریک (Hydrochloric Acid) به قدری قدرتمند است که اجازه رشد به بیشتر باکتری های عامل تخمیر را نمی دهد. در واقع، معده طوری طراحی شده که مواد غذایی را با هم مخلوط و ضدعفونی کند، نه اینکه آن ها را به بشکه نوشیدنی محلی تبدیل نماید.
خوب است بدانید:
فرآیند تخمیر واقعی تنها در روده بزرگ و به وسیله میکروبیوم های ساکن در آنجا رخ می دهد؛ جایی که فیبرهای غیرقابل هضم میوه به وسیله باکتری های مفید تجزیه می شوند. این یک فرآیند کاملاً سالم و ضروری برای تقویت سیستم ایمنی است و هیچ ارتباطی به فاسد شدن غذا در معده ندارد.
علاوه بر این، فیزیولوژی گوارش نشان می دهد که دریچه خروجی معده (Pylorus) بر اساس حجم و کالری مواد، سرعت تخلیه را تنظیم می نماید. اگرچه میوه به تنهایی سریع هضم می شود، اما وقتی با پروتئین و چربی مخلوط شود، تنها سرعت حرکت آن کمی نمایدتر می شود. این کند شدن نه تنها مضر نیست، بلکه باعث می شود قند میوه (Fructose) به جای هجوم ناگهانی به کبد، به آرامی جذب خون شود. بنابراین، ادعای سمی شدن میوه در اثر ماندگاری در معده، بیشتر یک افسانه شبه علمی است تا یک حقیقت بیولوژیک.
2- تأخیر در تخلیه معده؛ آیا فیبر میوه یک مانع است؟
فیبر موجود در میوه ها، به ویژه فیبرهای محلول مانند پکتین (Pectin)، خاصیت ژل مانندی دارند که تخلیه معده را به تأخیر می اندازند. بعضی تصور می نمایند این تأخیر باعث سنگینی و ناراحتی می شود. اما از دیدگاه تغذیه مدرن، این یکی از بزرگترین مزایای مصرف میوه همراه یا بعد از غذاست. این تأخیر باعث افزایش مدت زمان احساس سیری (Satiety) می شود و از پرخوری در وعده های بعدی جلوگیری می نماید. برای افرادی که در پی کنترل وزن هستند، مصرف میوه بعد از غذا می تواند یک استراتژی هوشمندانه برای مهار اشتها باشد.
نکته کلیدی اینجاست که دستگاه گوارش ما یک لوله ساده نیست که مواد در آن پشت هم قطار شوند؛ بلکه یک مخزن هوشمند است که با ترشح آنزیم های مختلف، کیموس (Chyme) یا همان غذای نیمه هضم شده را آماده ورود به روده می نماید. فیبر میوه در این مرحله مانند یک اسفنج عمل کرده و جذب کلسترول و چربی های اشباع را کاهش می دهد. پس اگر بعد از غذا احساس نفخ می کنید، احتمالاً مشکل از حجم زیاد غذای اصلی یا حساسیت به نوع خاصی از قندهاست، نه لزوماً زمان بندی مصرف میوه.
3- تعامل ویتامین C با املاح معدنی؛ جادوی هم زمانی
یکی از قوی ترین دلایل علمی برای مصرف بعضی میوه ها دقیقاً بعد از غذا، بهبود جذب مواد مغذی است. بسیاری از غذاهای ما حاوی آهن غیرهم (Non-heme Iron) هستند که در منابع گیاهی مانند حبوبات و غلات یافت می شود. این نوع آهن به سختی به وسیله بدن جذب می شود، مگر اینکه در حضور ویتامین C قرار بگیرد. مصرف میوه هایی مانند پرتقال، کیوی یا توت فرنگی بلافاصله بعد از غذا، محیطی را فراهم می نماید که جذب آهن را تا چندین برابر افزایش می دهد.
-بهبود جذب روی (Zinc) در حضور اسیدهای آلی میوه
-کاهش اثرات منفی فیتات ها (Phytates) موجود در نان و غلات
-تقویت آنزیم های هضم نماینده پروتئین با مصرف میوه هایی مثل آناناس
آناناس حاوی آنزیمی به نام بروملین (Bromelain) است که به تجزیه پروتئین های سنگین گوشت یاری می نماید. بنابراین، نه تنها مصرف آن بعد از کباب مضر نیست، بلکه می تواند مانند یک مکمل هضم نماینده طبیعی عمل کند. اینجاست که علم تغذیه، باورهای قدیمی را به چالش می کشد و هم زمانی هوشمندانه را توصیه می نماید.
4- نوسانات قند خون؛ میوه به عنوان ضربه گیر دیابتی
برای افراد مبتلا به مقاومت به انسولین یا دیابت، خوردن میوه به تنهایی (با معده خالی) می تواند باعث جهش ناگهانی قند خون (Blood Sugar Spike) شود. وقتی میوه را به عنوان دسر بعد از یک وعده حاوی پروتئین و چربی مصرف می کنید، سرعت جذب قند آن به شدت کاهش می یابد. این موضوع باعث می شود پانکراس فرصت کافی برای ترشح تدریجی انسولین داشته باشد و از فشار ناگهانی به سیستم غدد درون ریز جلوگیری شود.
در واقع، ترکیب فیبر میوه با مواد مغذی دیگر، شاخص گلایسمی (Glycemic Index) کل وعده را متعادل می نماید. این دقیقاً برخلاف ادعاهایی است که می گویند میوه بعد از غذا باعث دیابت می شود. البته باید به حجم میوه توجه داشت؛ افراط در مصرف هر نوع قندی، حتی قند طبیعی میوه، بعد از یک وعده پرکالری می تواند بار اضافی به بدن تحمیل کند. اما در مقادیر کنترل شده، میوه نه یک دشمن، بلکه یک تنظیم نماینده متابولیک است که به ثبات انرژی بدن یاری می نماید.
5- پارادوکس نفخ؛ چرا بعضی با خوردن میوه بعد از غذا اذیت می شوند؟
با وجود تمام مزایای علمی، نمی توان منکر شد که گروهی از افراد پس از مصرف میوه بلافاصله بعد از وعده اصلی، دچار سنگینی و نفخ شدید می شوند. این پدیده ناشی از تخمیر به معنای فاسد شدن نیست، بلکه به ساختار کربوهیدرات های کوتاه زنجیر که با نام فودمپ (FODMAP) شناخته می شوند، باز می شود. بعضی میوه ها سرشار از فروکتوز (Fructose) و سوربیتول هستند. وقتی معده از غذای اصلی پر است، حرکت این قندها به سمت روده کوچک کمی نماید شده و اگر فرد دچار حساسیت روده یا رشد بیش از حد باکتری های روده کوچک (SIBO) باشد، باکتری ها فرصت پیدا می نمایند تا از این قندها تغذیه کرده و گاز فراوری نمایند.
یک نکته کنجکاوی برانگیز:
بسیاری از آنچه ما به عنوان سنگینی میوه حس می کنیم، در واقع واکنش سیستم عصبی انتریک به حجم کلی محتویات معده است. اگر شما یک وعده غذایی حجیم میل کنید و سپس یک میوه پرآب مثل هندوانه بخورید، کشیدگی دیواره معده سیگنال های ناراحتی ارسال می نماید که ربطی به ماهیت میوه ندارد.
بنابراین، تجربه شخصی در اینجا بر توصیه های کلی اولویت دارد. افرادی که دستگاه گوارش حساس دارند، بهتر است میان وعده اصلی و مصرف میوه حدود یک تا دو ساعت فاصله بگذارند تا فشار فیزیکی بر دریچه ورودی معده کاهش یابد. این موضوع به ویژه در خصوص میوه های بسیار شیرین یا نارس که حاوی نشاسته مقاوم بیشتری هستند، صدق می نماید. شناخت تیپ بدنی و واکنش روده به انواع قندها، کلید حل این معماست که چرا یک نسخه واحد برای همه جوابگو نیست.
6- آنزیم های میوه ای؛ دستیاران پنهان هضم پروتئین
یکی از بخش هایی که در مقالات کلاسیک نادیده گرفته شده، نقش آنزیم های فعال موجود در بعضی میوه های استوایی است. میوه هایی مانند پاپایا (Papaya) و کیوی حاوی پروتئازهایی (Proteases) نظیر پاپائین و اکتینیدین هستند. این آنزیم ها به طور تخصصی پیوندهای پپتیدی پروتئین های گوشت و حبوبات را می شنمایند. مصرف این میوه ها بلافاصله بعد از وعده های حاوی پروتئین بالا، نه تنها مضر نیست، بلکه مانند یک مکمل هضم نماینده طبیعی (Digestive Aid) عمل کرده و فرآیند تجزیه غذا در معده را تسریع می نماید.
این هم افزایی بیولوژیک نشان می دهد که طبیعت خود راه چارههایی برای هضم بهتر تعبیه کرده است. برای مثال، مصرف کیوی بعد از یک وعده استیک، می تواند زمان ماندگاری پروتئین در معده را کاهش داده و از احساس رخوت بعد از غذا جلوگیری کند. البته این ویژگی در میوه های پخته یا کمپوت شده به علت حساسیت آنزیم ها به حرارت از بین می رود. پس اگر در پی یاری به هضم هستید، مصرف میوه خام و تازه در انتها وعده، یک انتخاب کاملاً علمی و منطقی است.
7- میوه و ریفلاکس؛ وقتی اسیدیته چالش ساز می شود
تنها مورد جدی که در آن مصرف میوه بعد از غذا می تواند واقعاً آزاردهنده باشد، برای مبتلایان به بازگشت اسید معده یا همان ریفلاکس (GERD) است. میوه های اسیدی مانند مرکبات، آناناس و گوجه فرنگی می توانند شل شدن دریچه تحتانی مری را تشدید نمایند. وقتی معده پر است، فشار داخلی آن زیاد بوده و اضافه نمودن یک ماده اسیدی می تواند باعث نشت محتویات معده به مری شود. در این سناریوی خاص، توصیه می شود میوه های اسیدی با فاصله از وعده اصلی مصرف شوند.
در مقابل، میوه های قلیایی تر یا خنثی مانند موز یا گلابی معمولاً چنین مسئله ای ایجاد نمی نمایند. برای افرادی که مستعد ترش کردن هستند، خوردن میوه بلافاصله قبل از خواب یا بعد از یک شام سنگین، بدترین زمان بندی ممکن است. اینجا بحث بر سر سمی بودن نیست، بلکه بحث بر سر مکانیک دستگاه گوارش و مدیریت فشار داخلی معده است. با انتخاب درست نوع میوه بر اساس شرایط سلامت مری، می توان از فواید آن بدون تجربه سوزش سر دل بهره مند شد.
8- تأثیر میوه بر میکروبیوم؛ سفره ای برای باکتری های مفید
تحقیقات نوین در حوزه میکروبیولوژی نشان می دهد که مصرف میوه همراه با غذا می تواند تنوع میکروبیوم روده را بهبود ببخشد. پلی فنول های موجود در پوست و بافت میوه ها به عنوان پری بیوتیک (Prebiotic) عمل کرده و سوخت لازم برای باکتری های مفید روده را فراهم می نمایند. وقتی این مواد همراه با سایر مواد مغذی وارد روده می شوند، تعاملات پیچیده ای شکل می گیرد که می تواند التهاب سیستمیک را کاهش داده و به سلامت دیواره روده یاری کند.
-افزایش فراوری اسیدهای چرب کوتاه زنجیر (SCFA) در روده
-کاهش سرعت جذب گلوکز و انسولین زدایی بهتر کبد
-محافظت از آنتی اکسیدان های حساس در برابر اکسیداسیون طی هضم
این یافته ها ثابت می نمایند که جدا کردن سفت و سخت میوه از وعده های غذایی، بدن را از یک فرصت طلایی برای هم افزایی مغذی محروم می نماید. میوه ها حاوی آنتی اکسیدان هایی هستند که می توانند اثرات مخرب رادیکال های آزاد فراوری شده در طی هضم چربی های اشباع را خنثی نمایند. در واقع، میوه بعد از غذا مانند یک تیم پاکسازی عمل می نماید که از آسیب های سلولی ناشی از متابولیسم غذاهای سنگین می کاهد.
9- آیا دسر میوه ای شما را بیدار نگه می دارد؟
یکی از یافته های جالب در پژوهش های نوین تغذیه، تأثیر مصرف میوه بر کاهش رخوت پس از غذا (Postprandial Somnolence) است. بسیاری از ما بعد از صرف یک وعده ناهار سنگین، دچار افت انرژی و خواب آلودگی شدید می شویم که ناشی از ترشح بیش از حد انسولین و تغییر در نسبت اسیدهای آمینه خون است. میوه هایی که شاخص گلایسمی مبه وسیلهی دارند، به علت دارا بودن اسیدهای آلی و ویتامین های گروه B، می توانند به عنوان یک محرک ملایم متابولیک عمل نمایند. این میوه ها با متعادل کردن سرعت جذب گلوکز، از افت ناگهانی قند خون که عامل اصلی خواب آلودگی است، جلوگیری می نمایند.
دانستنی نایاب:
برخلاف تصور عمومی، مصرف میوه های حاوی ویتامین C بعد از غذا با کاهش سطح کورتیزول (هورمون استرس) که در زمان هضم غذاهای سنگین بالا می رود، به آرامش سیستم عصبی و بهبود تمرکز ذهنی یاری می نماید. در واقع، میوه می تواند اثر سنگینی غذا بر مغز را خنثی کند.
علاوه بر این، میوه هایی مانند کیوی یا توت فرنگی با تحریک ترشح صفرا، به هضم سریع تر چربی ها یاری کرده و بار کاری دستگاه گوارش را سبک تر می نمایند. این موضوع باعث می شود خون رسانی به مغز سریع تر به حالت نرمال بازشود. بنابراین، اگر به جای دسرهای پرچرب و شیرین مصنوعی، از یک واحد میوه تازه بهره ببرید، نه تنها به گوارش خود یاری کرده اید، بلکه بهره وری ذهنی خود را در ساعات بعد از غذا نیز تضمین کرده اید. این زاویه نگاه نو، میوه را از یک دسر تفننی به یک ابزار مدیریت انرژی تبدیل می نماید.
سوالات متداول (Smart FAQ)
1. آیا خوردن میوه بعد از غذا باعث افزایش چربی شکمی می شود؟
خیر، افزایش چربی شکمی تابع کل کالری دریافتی در طول روز است و زمان بندی مصرف میوه تأثیری بر ذخیره چربی ندارد. فیبر موجود در میوه حتی می تواند با بهبود حساسیت به انسولین، به مدیریت بهتر وزن یاری کند. تنها در صورت افراط در مصرف میوه های بسیار شیرین بعد از یک وعده پرکالری، مازاد انرژی به صورت چربی ذخیره می شود.
2. آیا مصرف میوه بلافاصله بعد از غذا برای افراد دیابتی خطرناک است؟
برخلاف باور عموم، مصرف میوه همراه با غذا برای دیابتی ها ایمن تر از مصرف آن با معده خالی است. پروتئین و فیبر موجود در غذا باعث می شود قند میوه (فروکتوز) با سرعت کمتری جذب خون شود و از جهش ناگهانی قند جلوگیری شود. البته انتخاب میوه هایی با شاخص گلایسمی پایین مانند سیب یا توت ها برای این افراد اولویت دارد.
3. چرا بعضی ادعا می نمایند میوه بعد از غذا در معده فاسد می شود؟
این یک باور اشتباه علمی است زیرا اسید معده به قدری قوی است که اجازه فعالیت باکتری های عامل فساد یا تخمیر را نمی دهد. فرآیند هضم ممکن است کمی طولانی تر شود، اما محیط اسیدی معده مانع از هرگونه گندیدگی مواد غذایی می شود. احساس نفخ در بعضی افراد ناشی از واکنش روده به قندهای میوه است، نه فساد در معده.
4. کدام میوه ها برای مصرف بلافاصله بعد از یک وعده گوشتی مناسب تر هستند؟
میوه هایی مانند آناناس، کیوی و پاپایا به علت داشتن آنزیم های هضم نماینده پروتئین فزونین گزینه ها هستند. این آنزیم ها به تجزیه سریع تر بافت گوشت یاری کرده و از احساس سنگینی ناشی از هضم طولانی پروتئین می کاهند. بعلاوه مرکبات با داشتن ویتامین C، جذب آهن موجود در گوشت را به حدبیشتر می رسانند.
5. آیا نوشیدن آب میوه بعد از غذا همان فواید میوه کامل را دارد؟
خیر، آب میوه فاقد فیبر ساختاری است و می تواند باعث افزایش سریع تر قند خون نسبت به میوه کامل شود. فیبر موجود در خودِ میوه نقش کلیدی در تعامل با مواد غذایی دیگر و بهبود عملکرد روده ایفا می نماید. توصیه می شود همیشه میوه کامل را جایگزین آب میوه کنید تا از تمامی مزایای گوارشی بهره مند شوید.
6. چه فاصله ای بین غذا و میوه برای افراد با معده حساس توصیه می شود؟
برای افرادی که دچار سندرم روده تحریک پذیر (IBS) یا ریفلاکس هستند، فاصله 1 تا 2 ساعته پیشنهاد می شود. این زمان اجازه می دهد تا بخشی از حجم غذای اصلی از معده خارج شده و فشار فیزیکی کاهش یابد. این فاصله مانع از تداخل اسیدیته میوه با حجم زیاد محتویات معده و بازگشت اسید به مری می شود.
7. آیا میوه می تواند با آنزیم های هضم نماینده غذا تداخل منفی داشته باشد؟
در افراد سالم، میوه هیچ تداخل منفی با آنزیم های گوارشی ندارد و حتی می تواند فعالیت آن ها را تقویت کند. اسیدهای طبیعی میوه مانند اسید سیتریک به فعال شدن بعضی آنزیم های معده یاری می نمایند. تنها در موارد نادر پزشکی، تداخلات خاصی ممکن است رخ دهد که احتیاج به آنالیز تخصصی دارد.
8. آیا مصرف میوه بعد از شام باعث اختلال در خواب می شود؟
مصرف میوه های بسیار شیرین یا اسیدی ممکن است در بعضی افراد باعث افزایش انرژی یا ریفلاکس شبانه شود. با این حال، میوه هایی مانند گیلاس حاوی ملاتونین هستند و می توانند به بهبود کیفیت خواب یاری نمایند. نکته مهم، انتخاب نوع میوه و عدم افراط در مصرف آن نزدیک به زمان خواب است.
9. آیا ویتامین های میوه در صورت مصرف با غذا از بین می روند؟
به هیچ وجه؛ ویتامین ها در دستگاه گوارش جذب می شوند و حضور غذا حتی می تواند به جذب ویتامین های محلول در چربی یاری کند. اگرچه هضم میوه کمی طولانی تر می شود، اما مواد مغذی آن با پایداری کامل به روده کوچک رسیده و جذب بدن می گردند. در واقع، هم نشینی میوه با غذا می تواند محافظتی برای آنتی اکسیدان ها ایجاد کند.
10. چرا بعضی حس می نمایند میوه بعد از غذا باعث سنگینی می شود؟
این احساس معمولاً ناشی از حجم فیزیکی کل مواد در معده است، نه ویژگی خاص میوه. وقتی معده از غذای اصلی پر شده، اضافه نمودن هر ماده دیگری (حتی میوه) باعث کشیدگی بیش از حد دیواره معده و ارسال سیگنال ناراحتی می شود. برای جلوگیری از این حس، باید بخشی از حجم غذای اصلی را به میوه اختصاص داد، نه اینکه آن را به غذای قبلی اضافه نمود.
11. آیا مصرف میوه با لبنیات (مثلاً دسر ماست و میوه) بعد از غذا مضر است؟
این ترکیب برای بیشتر افراد کاملاً سالم است و پروتئین لبنیات حتی باعث ثبات بیشتر قند خون می شود. تنها افرادی که به لاکتوز حساسیت دارند یا دچار مسائل گوارشی مزمن هستند ممکن است ترکیبات خاصی را سخت هضم نمایند. در طب سنتی بعضی تداخلات منع شده اند که در علم تغذیه نوین شواهد قطعی برای سمی بودن آن ها وجود ندارد.
12. آیا نوع پخته میوه (کمپوت) بعد از غذا بهتر هضم می شود؟
پختن میوه باعث شکسته شدن فیبرهای سخت شده و هضم آن را برای معده های حساس آسان تر می نماید. با این حال، حرارت باعث از بین رفتن بخش بزرگی از ویتامین C و آنزیم های فعال هضم نماینده می شود. برای افرادی که مسئله ای با میوه خام ندارند، نوع تازه آن همیشه از لحاظ ارزش تغذیه ای فزونی دارد.
13. نقش اسیدهای آلی میوه در جلوگیری از یبوست بعد از غذا چیست؟
میوه هایی مانند گلابی و آلو حاوی سوربیتول و فیبر بالایی هستند که به حرکت منظم روده ها یاری می نمایند. مصرف این میوه ها همراه با وعده های غذایی کم فیبر (مانند برنج و گوشت) می تواند از بروز یبوست جلوگیری کرده و دفع را آسان تر نماید. این یک راه چاره طبیعی و موثر برای حفظ سلامت بلندمدت کولون است.
14. آیا بچه ها هم می توانند بلافاصله بعد از غذا میوه بخورند؟
بله، دستگاه گوارش بچه ها بسیار منعطف است و مصرف میوه بعد از غذا به تأمین ریزمغذی های مورد احتیاج رشد آن ها یاری می نماید. این عادت می تواند ذائقه کودک را به جای شیرینی های مصنوعی به سمت قندهای طبیعی سوق دهد. تنها باید مراقب بود که حجم میوه مانع از خوردن اندازه کافی از غذای اصلی در بچه ها کم اشتها نشود.
نتیجه گیری
آنالیز های علمی نشان می دهد که مصرف میوه بعد از غذا نه تنها سمی نیست، بلکه برای بسیاری از افراد به عنوان یک راه چاره درمانی برای بهبود جذب آهن، کنترل قند خون و تقویت میکروبیوم روده عمل می نماید. شایعه تخمیر در معده فاقد اعتبار بیولوژیک است و تنها در موارد خاصی مانند ریفلاکس یا حساسیت های شدید گوارشی، رعایت فاصله زمانی توصیه می شود. کلید سلامتی در این زمینه، شنیدن صدای بدن و انتخاب نوع مناسب میوه متناسب با محتوای وعده غذایی است. میوه یک دسر هوشمند است که اگر درست انتخاب شود، می تواند کیفیت زندگی و سلامت دستگاه گوارش شما را به طرز چشمگیری ارتقا دهد.
تجربه شما از دسر میوه ای چیست؟
آیا شما هم از آن دسته افرادی هستید که با خوردن میوه بعد از غذا احساس سبکی می نمایند یا ترجیح می دهید ساعت ها فاصله بگذارید؟ تجربیات و سوالات خود را در بخش نظرات بنویسید تا با هم به بازخوانی عادات غذایی مان بپردازیم.
دکتر علیرضا مجیدی
پزشک، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران
دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران .
بیش از دو دهه در زمینه سلامت، پزشکی، روان شناسی و جنبه های فرهنگی و اجتماعی آن ها می نویسد و کوشش می نماید دانش را ساده اما دقیق منتقل کند.
پزشکی دانشی پویا و همیشه در حال تغییر است؛ بنابراین، محتوای این نوشته جایگزین ویزیت یا تشخیص پزشک نیست.
دربارهٔ علیرضا مجیدی در خبرنگاران